Cukrzyca staje się coraz większym problemem wśród ludności całego świata. Wg danych światowej organizacji zdrowia (WHO) na cukrzycę choruje obecnie około 180 mln osób, w Polsce liczba chorych wynosi ok 2 mln i wciąż obserwuje się wzrost nowych zachorowań. Chorobę rozpoznaje się na ogół po 40 roku życia, jednak w ostatnich latach coraz częściej wykrywana jest również u młodszych osób. Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, pojawia się w wyniku zaburzenia mechanizmu przemiany glukozy w energię. Katalizatorem tych przekształceń jest wytwarzana przez komórki β trzustki insulina. Jeżeli ilość tego hormonu jest zbyt mała w stosunku do zapotrzebowania organizmu lub gdy obecna insulina działa nieefektywnie, dochodzi do hiperglikemii, czyli wzrostu stężenia glukozy w surowicy krwi i rozwoju cukrzycy.
WYRÓŻNIA SIĘ 4 PODSTAWOWE POSTACIE KLINICZNE CHOROBY:
CUKRZYCA TYPU 2 Jest to zespół zaburzeń metabolicznych, towarzyszących przewlekłej hiperglikemii, spowodowanej zaburzeniami sekrecji insuliny i/lub insulinoopornością. Stanowi ona aż 80-90% wszystkich przypadków cukrzycy! U chorych stężenie insuliny w surowicy jest naogół wyższe (hiperinsulinizm) niż u ludzi zdrowych, ale oporność komórek na insulinę (insulinooporność) niż jej bezwzględny niedobór. Cukrzyca typu 2 jest więc zaburzeniem dualistycznym, wynikającym ze współistnienia obu powyższych zaburzeń. Zarówno insulinooporność tkankowa (mięśnie szkieletowe, wątroba, tkanka tłuszczowa, śródbłonek naczyń) jak i upośledzone wydzielanie insuliny są uwarunkowane genetycznie.
NAJWAŻNIEJSZE CZYNNIKI ROZWOJU CUKRZYCY TUPU 2 PODLEGAJĄCE MODYFIKACJI
DLA ROZPOZNANIA CUKRZYCY TYPU 2 STOSUJE SIĘ...
U osób zdrowych prawidłowy poziom glukozy nie przekracza 110 mg/dl, jeżeli stężenie glukozy na czczo wynosi więcej lub równa się 110 i mniej niż 126 mg/dl – rozpoznajemy nieprawidłową tolerancję glukozy, a jeżeli stężenie glukozy na czczo przekracza więcej lub równa się 126 mg/dl – rozpoznajemy cukrzycę.
HbA1c u osób zdrowych wynosi 4-6%
KLASYCZNE OBJAWY CUKRZYCY TYPU 2
POWIKŁANIA CUKRZYCY TYPU 2
Wieloletnia cukrzyca prowadzi do szeregu różnych groźnych powikłań zależnych od mikro- i makroangiopatii, które dotyczą różnych narządów
Mikroangiopatia cukrzycowa – proces zwyrodnieniowy w obrębie błony podstawnej włośniczek i małych naczyń prowadzący w efekcie do ich zwężenia, zmniejszonej elastyczności i powstawanie zakrzepów. Największą rolę w patogenezie mikroangiopatii przypisuje się hiperglikemii oraz zmianom patologicznym krzepnięcia krwi. Zmiany mikroangiopatyczne obejmują głównie:
Makroangiopatia cukrzycowa (miażdżyca tętnic) – dotyczy natomiast dużych naczyń, a objawy zależą od nasilenia przedwczesnej miażdżycy i narządu, w którym się ujawniają. Najczęściej są to:
Neuropatia cukrzycowa – jest następstwem zaburzeń metabolizmu (niedokrwienie, zawały, mikrozawały) tkanki nerwowej. Jej objawami są:
Zespoły objawowe zaliczane do neuropatii wegetatywnej:
LECZENIE CUKRZYCY TYPU 2
Podstawą terapii pozostaje dieta i wysiłek fizyczny. Cel leczenia dietetycznego:
W trakcie leczenia otyłości wraz ze spadkiem masy ciała można uzyskać remisję pełnoobjawowej cukrzycy! Wiąże się to zawsze – oczywiście pod kontrolą lekarza – ze zmniejszeniem, a nawet ODSTAWIENIEM!, doustnych leków przeciwcukrzycowych i insuliny.
DOUSTNE LEKI PRZECiWCUKRZYCOWE Leczenie farmakologiczne powinno powodować normalizację glikemii na czczo i po posiłkach. W celu uzyskania docelowych poziomów hemoglobiny glikowanej i glikemii często niezbędne jest kojarzenie kilku leków przeciwcukrzycowych. - Pochodne sulfanylomocznika - nasilają wydzielanie insuliny
Mimo różnorodności mechanizmów działania leków przeciwcukrzycowych leki z każdej grupy obniżają stężenie HbA1c o około 1-2 %. Nie każda grupa leków jest skuteczna u wszystkich chorych. Zachowuje więc swoje miejsce terapia skojarzona łącznie z insuliną. Zadaniem lekarza jest konfrontacja profilu bezpieczeństwa leku z występującymi u danego chorego zaburzeniami. W ostatnich kilku latach zmieniły się preferencje dotyczące wyboru leków pierwszego rzutu w leczeniu cukrzycy typu 2. Dawniej – były to leki nasilające wydzielanie insuliny o bardziej bezpośrednim działaniu, zdolnym obniżać stężenie insuliny i glukozy, mającym korzystny wpływ na układ krążenia. Lekiem pierwszego rzutu jest więc dziś Metformina.
Uważa się, że leczenie insuliną należy rozważyć, jeśli wystąpi przynajmniej jedno z wymienionych zaburzeń: hiperglikemia mimo stosowania maksymalnych dawek doustnych leków hipoglikemizujących; niewyrównanie cukrzycy spowodowane dołączeniem innego schorzenia (np. Zakażenia, uraz stresu...); niekontrolowane chudnięcie; planowany zabieg operacyjny; ciąża; choroba nerek. Niektórzy badacze sugerują, że stosowanie insuliny nie jest skuteczne w leczeniu cukrzycy typu 2, wychodząc z założenia, że w chorobie, która charakteryzuje się opornością na insulinę – w organizmie istnieje już nadmiar insuliny, gdyż komórkowa oporność na działanie insuliny poprzedza obserwowaną hiperglikemię. Insulina poza działaniem na metabolizm węglowodanów wpływa na uruchomienie czynników mitogennych, powodujących stwardnienie naczyń, a w konsekwencji – miażdżycę. Nadmiar insuliny lub zastosowanie jej tam, gdzie jest ona niepotrzebna – może mieć więc niekorzystny wpływ na organizm, badania epidemiologiczne dowodzą bowiem, że hiperinsulinemia jest związana z nadciśnieniem, dyslipidemią i chorobą wieńcową. Część badaczy natomiast uważa, że jednak u chorych z umiarkowaną lub ciężką cukrzycą stwierdza się zmniejszenie wydzielania endogennej insuliny, co stanowi logiczną podstawę do wdrożenia insulinoterapii. Leczenie insuliną nie musi być prowadzone stale, podawanie można przerwać lub zmniejszyć dawkę leku, gdy przebieg choroby staje się lżejszy. PODSUMOWANIE Przy wyborze rodzaju farmakoterapii należy się posługiwać rozpoznaniem znaczenia niedoboru insuliny lub zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę u danego chorego.
Dr Beata Będzińska (lekarz medycyny)
|
Cukrzyca typu 2 - choroba cywilizacji XXI wieku i ludzi otyłych